Ҳар рӯз мо ҳазорон маротиба нафас мекашем, бе он ки ба ин амал андеша кунем. Бӯи гулро эҳсос мекунем, атри боронро мешиносем, бӯи дудро аз дур дарк менамоем ва баъзан танҳо як бӯй хотираеро аз солҳои дур дар зеҳни мо зинда мекунад.
Аммо оё ягон бор аз худ пурсидаем:
Чаро Парвардигор бинӣро бо чунин шакл ва дар чунин ҷойгоҳ офарид?
Чаро ҳавое, ки ба шуш ворид мешавад, аввал аз бинӣ мегузарад?
Чаро аксари пизишкон тавсия медиҳанд, ки аз бинӣ нафас кашем, на аз даҳон?
Ва чаро дар Ислом ҳатто ҳангоми вузӯ ба покии бинӣ аҳамияти махсус дода шудааст?
Оё ҳамаи ин танҳо тасодуф аст ё нишонаи ҳикмати бепоёни Парвардигор?
Қуръони Карим борҳо инсонро ба андеша кардан дар бораи офариниши худ даъват мекунад.
Парвардигор мефармояд:
«Пас инсон бояд бингарад, ки аз чӣ офарида шудааст.»
(Сураи Ториқ, ояти 5)
Ва боз мефармояд:
«Ва дар вуҷуди худи шумо низ нишонаҳо ҳастанд; магар намебинед?»
(Сураи Зориёт, ояти 21)
Бинӣ низ яке аз ҳамин нишонаҳои шигифтангези Парвардигор дар вуҷуди инсон аст.
Паёмбари гиромӣ ﷺ ба покии бинӣ аҳамияти бисёр медоданд.
Фармуданд:
«Ҳар гоҳ яке аз шумо вузӯ мегирад, обро ба бинӣ бирасонад, сипас онро берун кунад.»
Ҳамчунин дар бораи бедор шудан аз хоб фармуданд:
«Ҳар гоҳ яке аз шумо аз хоб бархост, се бор обро ба бинӣ кашида, берун кунад; зеро шайтон шабро дар бинии ӯ мегузаронад.»
Илми имрӯз чӣ мегӯяд?
Донишмандон мегӯянд, ки бинӣ танҳо барои ҳис кардани бӯй нест, балки яке аз мураккабтарин дастгоҳҳои муҳофизатии бадан мебошад.
Тозакунии ҳавои нафаскашӣ
Дар дохили бинӣ миллионҳо мӯйчаҳои бисёр нозук ва қабати луоб мавҷуд аст. Ин сохторҳо чангу ғуборро нигоҳ медоранд, бисёре аз бактерияҳо ва вирусҳоро ба дом меандозанд ва намегузоранд, ки зарраҳои зараровар ба шуш ворид шаванд. Аз ҳамин сабаб бинӣ ҳамчун як филтри табиии бадан амал мекунад.
Гарм ва намнок кардани ҳаво
Агар ҳавои сард ё хеле хушк мустақиман ба шуш ворид шавад, метавонад ба роҳҳои нафас зарар расонад. Аммо бинӣ ҳаворо гарм мекунад, ба он намии лозимаро медиҳад ва сипас онро барои ворид шудан ба шуш омода месозад.
Пок аст Парвардигор!
Ҷисми инсон пеш аз расидани ҳаво ба шуш онро омода мекунад.
Ҳисси бӯй — неъмате фаротар аз тасаввур
Донишмандон мегӯянд, ки инсон метавонад ҳазорҳо навъи бӯйро аз ҳам фарқ кунад. Ин қобилият ба мо кумак мекунад:
- ғизои вайроншударо бишиносем;
- дуд ва оташро зудтар эҳсос кунем;
- ихроҷи газро дарк намоем;
- пеш аз дидани бисёр хатарҳо аз онҳо огоҳ шавем.
Пас, ҳисси бӯй танҳо барои лаззат бурдан аз атри гулҳо нест, балки воситаи ҳифзи ҷони инсон низ мебошад.
Пайванди бинӣ бо майна
Яке аз шигифтиҳои илми асабшиносӣ он аст, ки маркази ҳисси бӯй бо қисмҳои масъули хотира ва эҳсосоти майна робитаи хеле наздик дорад. Аз ҳамин сабаб баъзан танҳо як бӯй метавонад хотираҳои солҳои дурро дар чанд сония зинда кунад.
Нақши бинӣ дар хоб
Пажӯҳишҳо нишон медиҳанд, ки нафаскашӣ аз роҳи бинӣ сифати хобро беҳтар мекунад, расонидани оксигенро афзоиш медиҳад ва дар бисёр одамон эҳтимоли хурӯс кашидан ва баъзе мушкилоти нафаскаширо коҳиш медиҳад.
Мисолҳо
Агар мо бӯи дудро эҳсос накунем, мумкин аст хатари сӯхторро дертар дарк намоем.
Агар бинӣ ҳаворо тоза накунад, миқдори зиёди чангу ғубор ва микробҳо ба шуш ворид мешаванд.
Вақте ки шамол мехӯрем ва бинӣ гирифта мешавад, он вақт мефаҳмем, ки ҳамин узви хурд чӣ нақши бузурге дар зиндагии мо дорад.
Бисёр хӯрокҳо, агар ҳисси бӯй аз байн равад, маззаи воқеии худро низ аз даст медиҳанд, зеро қисми муҳими дарки таъм ба ҳисси бӯй вобаста аст.
Тасаввур кунед, ки корхонае ҳеҷ гуна филтр надошта бошад. Дар он сурат тамоми чангу ғубор ва олудагиҳо ба дастгоҳҳо ворид шуда, онҳо зуд аз кор мебароянд. Бинӣ низ филтри даромадгоҳи бадан аст.
Ё шаҳреро тасаввур кунед, ки дар дарвозаҳои он ҳеҷ посбон набошад. Ҳар кас ва ҳар чиз метавонад ба он ворид шавад. Бинӣ яке аз аввалин муҳофизони бадан аст, ки пеш аз ворид шудани ҳаво онро месанҷад ва омода месозад.
Паём
Мо ҳар рӯз зиёда аз бист ҳазор бор нафас мекашем, аммо шояд ҳатто як бор ҳам ба ин наандешем, ки дар ҳамин амали сода чӣ низоми дақиқе ҷой дорад.