🔘 «انفجار» سیاهچاله به فاصله ۳۰۰ هزار سال نوری میرسد
🌌 تصویرسازی طرحوارهای از ساختار سلسلهمراتبی کیهان، از یک کهکشان... (اعتبار تصویر: Phys.org)
¹★ تیمی از پژوهشگران دریافتهاند که بادهای تولیدشده توسط سیاهچالههای کلانجرم، ۱۰۰ برابر قدرتمندتر از آن چیزی هستند که پیشتر تصور میشد و انرژی را تا فواصل تقریبی ۳۰۰ هزار سال نوری منتقل میکنند. این کشف نشان میدهد که این بادهای انفجاری بر پهنه وسیع فضا، فراتر از کهکشانهای میزبان خود تأثیر میگذارند.
📝 جزئیات این پژوهش در تاریخ ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ در نشریه Nature Astronomy منتشر شده است.
²★ ساتوشی یامادا (Satoshi Yamada)، استادیار موسسه مرزی علوم بینرشتهای دانشگاه توهوکو (FRIS) میگوید: «سیاهچالهها عمدتاً به بلعیدن ماده شناخته میشوند، اما آنها گازها را نیز به شکل بادهای قدرتمند به بیرون پرتاب میکنند. تصور میشد این بادها در داخل کهکشان محصور میمانند، اما مطالعه ما نشان داد که این نیرو بسیار قدرتمندتر از آن چیزی است که قبلاً درک میشد.»
³★ یامادا و تیمش، متشکل از همکارانی از دانشگاه کانازاوا و دانشگاه متروپولیتن توکیو، از ماهواره اخترشناسی پرتو ایکس XRISM برای رصد فعالیت اختروش (کوازار) H1821+643 بهره بردند که در صورت فلکی اژدها (تنّین) و در فاصله تقریبی ۳.۴ میلیارد سال نوری از زمین قرار دارد. اختروشها اجرام فوقالعاده درخشانی هستند که توسط سیاهچالههای کلانجرمِ در حال بلعیدن فعالانه گاز، تغذیه میشوند.
🌌 (تصویری از محیط اختروش و خوشه کهکشانی)
⁴★ این سیاهچاله با رشد سریع در مرکز یک خوشه کهکشانی قرار دارد، جایی که باعث ایجاد آشفتگی و تلاطم در گازهای داغِ اطراف (که پرتو ایکس ساطع میکنند) میشود. پژوهشگران با تحلیل خطوط گسیلی یونهای آهن، حرکت این گاز را به دقت تعیین کردند.
⁵★ رصدهای فوقالعاده دقیق XRISM نشان داد که گاز با دمای بالای اطراف سیاهچاله ثابت نمیماند، بلکه به دلیل تلاطم، به شدت در پهنهای وسیع پراکنده میشود. پژوهشگران همچنین تأیید کردند که این جریان گاز فراتر از کهکشان میزبان گسترش مییابد و به فواصل حدود ۳۰۰ هزار سال نوری میرسد. انرژی درگیر در این تلاطم حدود ۱۰۰ برابر بزرگتر از تخمینهای قبلی و معادل چندین میلیارد انفجار ابرنواختری بود—انفجارهایی که هنگام به پایان رسیدن عمر ستارگان رخ میدهند.
⁶★ یامادا در ادامه میافزاید: «برای اولین بار نشان دادهایم که سیاهچالهها از طریق موج شوکی با قدرتی حیرتانگیز بر محیط کیهانیِ گستردهتر تأثیر میگذارند. سیاهچالهها محرکهای اصلی جریانها و حرکت گاز در فضا هستند و مقادیر عظیمی از انرژی را به مناطق مختلف کیهان منتقل میکنند.»
⁷★ انتظار میرود رصدهای آینده تأثیرات سیاهچالهها بر محیط اطرافشان و نحوه گردش ماده و عناصر را در سراسر کیهان بیش از پیش روشن سازد.
منبع: فیز دات اُرگ (Phys.org)
https://phys.org/news/2026-07-black-hole-blast-years.html
کانال علمی نجومی ماورای فرازمینی ها
https://t.me/joinchat/SOSSquf1wQIBqWJ4
کانال ما رو به دوستان خود معرفی کنید👆
@farzaminiha👽
#Author_sm3322